Psychologische Eerste Hulp

AI-gegenereerde tekstDeze tekst is opgesteld in samenwerking met een AI LLM en nagelezen door onze redactie. Hoe wij AI gebruiken

Psychologische eerste hulp (PEH) is menselijke, praktische en emotionele steun na een ingrijpende gebeurtenis. Je helpt iemand veiligheid, rust en contact met vertrouwde mensen of passende zorg te vinden. PEH is geen psychotherapie en geen manier om een diagnose te stellen. Bij een medische of psychiatrische noodsituatie gaat professionele hulp voor.

Hulp nodig nu?

Sta je zelf (of staat iemand bij jou) op dit moment in een acute crisis, wacht dan niet op eerste hulp van omstanders:

  • Levensbedreigende situatie? Bel het noodnummer 112 of ga naar de spoeddienst van het dichtstbijzijnde ziekenhuis.
  • Zelfmoordgedachten? Bel gratis en anoniem de Zelfmoordlijn 1813 (24/7) of chat via hun website.
  • Nood aan een luisterend oor? Tele-Onthaal is bereikbaar via het nummer 106, gratis en anoniem.
  • Bereid je voor: stel een veiligheidsplan op — een persoonlijk plan dat je helpt een moeilijk moment door te komen.

Wat houdt Psychologische Eerste Hulp in?

Psychologische Eerste Hulp bestaat uit basisprincipes die ook omstanders kunnen gebruiken. Blijf binnen wat je aankunt en schakel deskundige hulp in wanneer dat nodig is. De kernactiviteiten omvatten:

Actief luisteren

Dit gaat verder dan alleen horen wat iemand zegt. Actief luisteren betekent volledige aandacht schenken aan de persoon, zowel verbaal als non-verbaal. Dit houdt onder meer in:

  • Aandacht geven: Richt je volledig op de persoon, respecteer hoeveel oogcontact de ander prettig vindt en probeer je niet te laten afleiden.
  • Laten zien dat je luistert: Gebruik lichaamstaal zoals knikken, een open houding en ondersteunende woorden zoals 'ik ben hier' of 'wat heb je nu nodig?'.
  • Feedback geven: Vat af en toe samen wat je hebt gehoord, bijvoorbeeld door te zeggen "Wat ik hoor is..." of "Als ik je goed begrijp..." en stel vragen als iets niet duidelijk is.
  • Mening en oordeel uitstellen: Laat de ander uitpraten zonder te onderbreken en vermijd directe oordelen of tegenargumenten.
  • Gepast reageren: Toon begrip, reageer eerlijk en respectvol, en behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden.

Hierdoor voelt de persoon zich gehoord, begrepen en veilig om emoties vrij te uiten. Zeker bij acute angst- en paniekaanvallen kan actief luisteren helpen om iemand te kalmeren.

Emotionele geruststelling

Tijdens een crisis ervaren mensen vaak sterke emoties zoals angst, paniek, verdriet of boosheid. Emotionele geruststelling betekent dat je erkent dat deze gevoelens normale en begrijpelijke reacties zijn op een abnormale of stressvolle situatie. Door kalm te blijven en de emoties van de ander te normaliseren, kun je helpen om de intensiteit van deze emoties te verminderen en voorkomen dat iemand zich geïsoleerd of machteloos voelt. Zinnen zoals 'het is normaal om je zo te voelen' en 'je bent niet alleen hierin' kunnen een groot verschil maken, zeker bij personen die angst of paniek ervaren.

Praktische ondersteuning

Vraag welke praktische hulp iemand wenst, bijvoorbeeld een veilige plek of contact met een vertrouwd persoon. Deel persoonlijke informatie niet zomaar met anderen; bij onmiddellijk gevaar schakel je hulp in.

Doorverwijzing

Personen helpen om in contact te komen met gespecialiseerde psychologische hulp, bijvoorbeeld via de huisarts of via Vind een psycholoog of hier op VindHulp.

Waarom is Psychologische Eerste Hulp belangrijk?

Psychologische Eerste Hulp biedt veiligheid, praktische steun en verbinding met anderen. Ze kan helpen om de eerste spanning te dragen, maar garandeert niet dat klachten zoals PTSS, depressie of angst worden voorkomen. Ze vervangt geen behandeling wanneer die nodig is.

Daarnaast helpt Psychologische Eerste Hulp om de persoon het gevoel te geven niet alleen te zijn en begrepen te worden, wat essentieel is voor het herstelproces.

Wie kan Psychologische Eerste Hulp geven?

Hoewel er speciale trainingen en cursussen bestaan voor PEH, zoals bij het Rode Kruis Vlaanderen, kan iedereen de basisprincipes toepassen. De opleiding 'Eerste hulp bij psychische problemen' helpt deelnemers om in hun omgeving eerste hulp te bieden wanneer een (jong)volwassene psychische problemen ervaart. Een belangrijke voorwaarde is empathie, rust en het vermogen om zonder oordeel te luisteren. Specifieke trainingen bieden praktische handvatten om deze vaardigheden effectief in te zetten tijdens stressvolle situaties.

Voor een luisterend oor kun je terecht bij Tele-Onthaal (bel 106), of bij zelfmoordgedachten met Zelfmoordlijn 1813 voor ondersteuning en advies.

Conclusie

Psychologische Eerste Hulp vormt een essentiële eerste stap bij acute psychische problemen en crisissituaties. Steun sluit aan bij wat de persoon op dat moment nodig heeft. Dwing iemand niet om de gebeurtenis uitvoerig te vertellen of gevoelens te bespreken. Het vergroten van de kennis over en het vaardig worden in Psychologische Eerste Hulp draagt bij aan een weerbare en emotioneel gezonde samenleving.

Bronnen en verdere informatie

Wil je hierover met iemand praten?

Bekijk hulp in een gemeente naar keuze. Je kunt je zoekkeuzes daarna aanpassen.

Groepen die binnenkort starten →Mijn bewaarde keuzes